Cymunedau Creadigol

Ledled y byd mae Artistiaid Cymunedol, gweithredwyr, trefnwyr, arloeswyr ac entrepreneuriaid yn gweithio i newid eu cymunedau, gan ddefnyddio’r celfyddydau a diwylliant fel cyfrwng ysgogi trawsnewid corfforol a chymdeithasol ill dau. Mae ar newid cymunedol angen arweinwyr angerddol, creadigol ac ymroddedig i fynd i’r afael â’r her o’u blaenau; pobl sy’n ofalus i gynnwys partneriaid lleol, yn gwrando ar gyngor aelodau o’r gymuned ac sy’n gallu addasu eu strategaeth ar sail ymateb ac anghenion y gymuned.

Yn ei Strategaeth Tlodi Plant, un o ‘13 Nod Eang’ Llywodraeth Cymru oedd: “Lleihau anghydraddoldebau o ran cyfranogi mewn gweithgareddau diwylliannol, chwaraeon a hamdden rhwng plant a rhwng rhieni plant …”

Gwyddom sut y gall bod yn dlawd, yn ddiymgeledd, yn ynysedig, wedi eu heithrio a’u hymylu atal pobl rhag cymryd rhan mewn gweithgareddau creadigol, a’u bod, o ganlyniad, yn colli allan mewn llawer o ffyrdd, gan y profwyd fod gweithgareddau celfyddydol yn gwella lles cyffredinol pobl, yn ogystal â’u rhagolygon ar gyfer dyfodol mwy positif.

Ein nod yw gweithio fel ‘entrepreneuriaid dywylliannol’ (Ysbrydoli, Cyngor y Celfyddydau), gan ysgogi cymunedau creadigol o ganlyniad i’r strategaeth yn ein Cynllun Busnes ‘Llifo’. Trwy beidio ag ymsefydlu a lleoli ein hunain mewn un ganolfan yn unig, gallwn ddefnyddio amrywiaeth o ofodau cymunedol, canolfannau a llefydd ledled Pen-y-bont, de Cymru, a thu hwnt, gan helpu i ysgogi ‘adfywiad cymunedau creadigol’(Ysbrydoli, CCC) trwy ymgysylltu â phobl sydd yn aml yn anodd eu cyrraedd ar draws llu o gymunedau, gan weithio mewn partneriaethau positif ar gyfer y dyfodol.

Rydym yn gweithio mewn Ardal Cymunedau yn Gyntaf yn ne Cymru, ac mae gennym ymrwymiad i ddarparu gweithgareddau celfyddydol creadigol am ddim ar gyfer plant, pobl ifanc, oedolion a phobl hŷn y cylch. Byddwn yn dyfeisio a rhedeg rhaglenni Celfyddydau Cymuned mewn gwahanol ffurfiau ar gelfyddyd, gan ganolbwyntio ar gymunedau difreintiedig dros ben, yn ogystal ag unigolion a grwpiau diymgeledd ac ‘mewn perygl’ (er enghraifft, NEETs ifanc, pobl â phroblemau iechyd meddwl, pobl â dementia, pobl ddiwaith, goroeswyr trais yn y cartref ac ecsbloetiaeth rywiol, ffoaduriaid a cheiswyr noddfa, pobl isel eu hunan-barch, ac ati).

Rydym yn cynnig amgylchedd a phroses ddiogel, hwyluswyr medrus, offer o safon uchel, hyblygrwydd ac amrywiaeth o ffurfiau celf. Byddwn yn helpu pobl i greu celf sy’n eu cynrychioli nhw ac sy’n berthnasol i’w bywydau a’u problemau cyfredol. Pan fydd cyfranogwyr yn barod, mae gallu rhannu eu gwaith creadigol gydag eraill yn gweithredu fel catalydd i ehangu effaith y neges maent am ei rhannu, gan ysbrydoli newid pellach. Gall fod yn fwy byth o ysgogiad i gyfranogwyr i barhau â’u taith, ymateb i bob her newydd yn eu bywydau, mentro gyda chefnogaeth, a derbyn ymateb cadarnhaol gan y bobl sy’n rhannu hyn gyda ni (yn deulu, ffrindiau, cyllidwyr, budd-ddeiliaid, cymunedau) – sydd, yn ei dro, yn ysgogi mwy o ddialog a newidiadau personol a chymdeithasol.

UCHAFBWYNTIAU’R FLWYDDYN:

Côr Cymuned y Betws

Mae Côr Cymuned y Betws, dan law Laura Bradshaw, wedi magu annibyniaeth wirioneddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gan greu ei synnwyr cyfeiriad ei hun yn ogystal â chefnogi dathliadau ac elusennau gwahanol grwpiau o bobl.

Sefydlwyd Côr Cymuned y Betws sawl blwyddyn yn ôl, yn broject creadigol bychan ar gyfer ein pentref fel rhan o broject Pen y Mynydd. Project Celfyddydau Cymuned ar gyfer Datblygu oedd Pen y Mynydd, ar gyfer y Betws yng Nghwm Garw, wedi ei ran-gyllido trwy Gynllun Datblygu Gwledig Cymru 2007-13, y talwyd amdano gan yr Undeb Ewropeaidd a Llywodraeth Cymru. Fe’i cefnogwyd hefyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru a Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont. Roedd project Pen y Mynydd yn cynnig cyfleoedd creadigol a lwyddodd i ddwyn y gymuned ynghyd trwy gyfranogiad, ac mae’r Côr Cymuned a sefydlwyd gennym bryd hynny wedi parhau i ffynnu fel un o’r projectau Celfyddydau Cymuned lleol mwyaf llwyddiannus a chynaliadwy yn ein hardal.

Y Bws Celf

The Art Bus

Deilliodd y syniad y tu ôl i’r project Bws Celf o deimlad ei bod hi’n anodd i bobl mewn rhai cymunedau gwledig ym mwrdeistref Pen-y-bont i fanteisio ar y cyfleoedd creadigol a gynigir gennym yn y Betws. Mae yna hefyd brinder llefydd addas neu Ganolfannau Cymuned i ni weithio allan ohonynt mewn rhai ardaloedd lleol:

Roeddem am fynd i’r afael â phroblem ynysrwydd gwledig, a mynd â chyfleoedd a gweithgareddau creadigol at bobl ledled y sir, felly dyma esgor ar y syniad o ‘Fws Celf’ i fynd â’n projectau Celfyddydau Cymuned ar daith…” (Alex Bowen, Cyfarwyddydd, Celfyddydau Cymuned Cwm a Bro).

Gyda chymorth Tracy Pallant, y Weithreg Datblygu Ffilm, cafodd cyfranogwyr yn y cymunedau hyn gyfle i fynychu gweithdai adrodd straeon digidol, a gweithdai celf a chyfryngau, gan ddysgu sgiliau cynhyrchu. Bydd y bws yn galw heibio i ddigwyddiadau lleol, trefnu digwyddiadau ‘Fflach Dorf’ a gweithgareddau creadigol, a hefyd yn ymddangos ar hap mewn cymunedau i wneud i bethau ddigwydd.

Cyllidwyd y project hwn gan ‘Reach’ ym Mhen-y-Bont o dan gronfa ‘Beth am Arloesi’.

‘Y Gigfran yn y Goedwig'

Roedd ein cwrs hyfforddi’r hyfforddwyr, ‘Y Gigfran yn y Goedwig’, ym Mharc Bryngarw ger Pen-y-bont yn llwyddiant mawr, yn llawn hud a myth, gan rannu ein syniadau a’n profiadau gydag amrywiaeth eang o bobl o dde Cymru, Bryste a thu hwnt.

Roedd y cwrs hwn wedi ei anelu at bobl a oedd yn eiddgar i ddysgu mwy am bosibiliadau dysgu yn yr awyr-agored, a chreu mewn amgylcheddau awyr-agored naturiol. Daeth nifer dda arno, a chawsom ymateb gwych gan bawb, a mwynhau ein deuddydd gyda’r grŵp cymysg a brydfrydig hwn.

Y digwyddiad hwn hefyd oedd achlysur lansio’n cyhoeddiad newydd, The Raven in the Woods, A Guide to Working Outside with Creativity and Storytelling (Tracy Evans a Lynette Margerison, Celfyddydau Cymuned Cwm a Bro), sydd ar gael o’n swyddfeydd am £5 (a £1.50 am gludiant). Os hoffech brynu copi, ffoniwch ni ar 0165 672 9246.

Project Yr Hyrwyddwyr Ifanc

Taking Flight Theatre Company perform As You Like It in Betws

Can one desire too much of a good thing? … ” (As You Like It, Shakespeare)

Buom yn gweithio gyda Chyngor Celfyddydau Cymru eleni i annog pobl ifanc i chwarae rhan weithredol mewn dod â chynyrchiadau theatr proffeasiynol i’w cymunedau ym mhentrefi’r Betws a Blaengarw ger Pen-y-bont ar Ogwr.

Roedd y project yn llwyddiant ysgubol a chafodd pobl o bob oed fwynhau perfformiadau hudolus gan Gwmni Theatr Taking Flight, gydag As You Like It  yn Ysgol Gynradd y Betws, a Chwmni Theatr y Silly Boys o Gernyw, a ddaeth â’u dramâu hwythau, 2 Punks and a Tandem a Beta Testing i Neuadd y Gweithwyr, Blaengarw.

O ganlyniad i lwyddiant y rhaglen hon, rydym bellach wedi sefydlu grŵp drama ieuenctid yn Neuadd y Gweithwyr, Blaengarw, sydd wrthi’n creu eu gwaith drama eu hunain, gyda chymorth ein Gweithreg Datblygu Drama, Alys Byrne.

Teuluoedd yn Gyntaf

Parhawyd i redeg nifer o brojectau yng nghylch Pen-y-bont yn ystod y flwyddyn gyda phobl ifanc a theuluoedd fel rhan o raglen Teuluoedd yn Gyntaf Llywodraeth Cymru.

Bu Gweithwyr Project Drama a Chelfyddydau Gweledol yn gweithio ar y cyd ag ysgolion ac asiantaethau lleol, yn cynnwys tim Parth Gweithredu’r Teulu (FAZ), a fyddai’n nodi’r plant a’r teuluoedd a fyddai’n elwa fwyaf ar y sesiynau hyn. Byddai rhieni a gofalwyr y plant yn aml yn mynychu’r gyda’r plant, ac yn helpu i ddatblygu cyfeiriad y gwaith.

Buom yn gweithio hefyd gyda Chymorth i Fenywod Pen-y-bont ar y project ‘Rydw i …’ a ddatblygodd i bwynt lle gallem archwilio anghenion penodol y mamau ifanc mewn ymateb i’w perthynas a phwysau ymdopi’n emosiynol. Dywedodd pob cyfranogydd fod y gwaith hwn yn effeithio’n bositif iawn ar eu bywydau o ddydd i ddydd.

Celfyddydau Cymuned yn y Betws a Blaengarw

Yn ystod gwyliau’r haf, cynhaliwyd ein Cynllun Celfyddydau Haf blynyddol ar gyfer plant a phobl ifanc sy’n byw yng Nghwm Garw. Eleni fe’i cynhaliwyd yn Neuadd y Gweithwyr, Blaengarw ac yng Nghanolfan Gyfryngau Sardis yn y Betws. Daeth mwy na 30 o blant a phobl ifanc frwdfrydig rhwng 4 a 14 oed ynghyd bod dydd i gymryd rhan mewn amrywiaeth eang o weithgareddau celfyddydau, yn cynnwys drama, sesiynau canu a cherddoriaeth, modelu clai, peintio, gwaith mosaïg, gwneud offerynnau, papier maché, gemwaith, taro cwpannau, gwneud ffilmiau, teithiau natur, gemau parasiwt, gweithgareddau adeiladu tîm a gweu gyda natur. Yn ogystal â chreu gweithiau celf hardd i fynd adre gyda nhw, roedd yn gyfle i bawb i ddysgu sgiliau newydd gan weithwyr celf proffesiynol, aethom allan yn yr heulwen a chrwydro’n bro a’n cynefin, a gwnaethom lawer o ffrindiau newydd tra’n cael llawer iawn o hwyl! “Mae wedi bod yn wych gallu helpu fy mab i brofi tipyn o annibyniaeth. Mae hefyd wedi cael amser gwych gyda ffrindiau – felly mae wedi ei helpu i ddatblygu ei sgiliau cymdeithasol a’i ochr greadigol.” (Mam Joe, 6 oed)

Eleni, buom hefyd yn helpu i drefnu Diwrnod Hwyl i’r Teulu ym mhentre’r Betws ym mis Awst er mwyn codi arian ar gyfer rhyfeddol Gôr Cymuned y Betws. Gyda mynediad am ddim, roedd llu o bethau i’w gwneud, gyda gweithgareddau creadigol, difyr yn cynnwys gemau, canu, peintio wynebau, tombola, stondinau, dangos ffilmiau, drama, sioe gŵn leol, cerddoriaeth, bwyd a diod, Barbiciw, raffl, a llawer iawn mwy. Roedd y diwrnod yn llwyddiant aruthrol, ac fe godwyd cannoedd o bunnau i sicrhau parhad y côr yn y pentre.

Ym mis Rhagfyr 2014, roedd Dathliad Gŵyl y Gymuned yn Neuadd y Gweithwyr, Blaengarw yn hyfrydwch pur, yn dathlu dychwelyd i’r ganolfan leol hardd hon a arferai fod yn gartref i ni pan gafodd ei hadnewyddu ar ôl cau pyllau glo Cwm Garw yn y 1980au. Arweiniodd ChainFam Dance Co y ffordd â perfformiad dawns egnïol dros ben, a dilynwyd hwy gan DanceFit, grŵp o ddawnswyr iau. Canodd Côr Cymuned y Betws a Chôr Treganna gan gynyddu’r ynni. Anogodd ein partneriaid Dawns Destino o Ethiopia y plant lleol i ymuno gyda nhw i ddawnsio ar y llwyfan, a daeth y noson i ben gyda’r grŵp yn canu a phawb yn dathlu cymuned wedi’i huno mewn cydweithio creadigol.

SearchCelfyddydau Cymuned Cwm a Bro Adroddiad Blynyddol
Share:
Profiles: